#14 De Privacy Nieuwsbrief
De gelekte Digitale Omnibus, overal is camerabeeld van behalve als je de Jackpot zou hebben gewonnen, en verwerkingsverantwoordelijken die zich schikken naar het oordeel van de toezichthouder.
Beste lezer,
Wetten maken en aanpassen is een kwestie van geduld. In Nederland wachten we nog altijd op de Verzamelwet gegevensbescherming, terwijl de evaluatie van de UAVG alweer nieuwe aanpassingen in het vooruitzicht stelt. Concepten, consultaties, adviezen, nota’s, parlementaire behandeling... het kost nu eenmaal tijd om tot een gewogen wet te komen.
Nou, dat ligt de laatste tijd op EU-niveau wel anders, zo ook op het terrein van het gegevensbeschermingsrecht. De AVG-evaluatie concludeerde dat de verordening goed functioneert, maar ruimte laat voor verbetering. In combinatie met de aanzetten uit het Draghi-rapport en bredere politieke druk om het digitale acquis te “moderniseren” of “te vereenvoudigen”, is die ruimte inmiddels volop in gebruik. Een voorbeeld van “versterking” is het lopende wetgevingstraject voor aanvullende procedureregels bij de AVG-handhaving, waarover het Europees Parlement recent in eerste lezing oordeelde.
De echte versnelling zit echter in de voorstellen die rondgaan onder de noemer Digital Omnibus for the digital acquis. Officieel worden ze pas later deze week aangekondigd, maar de conceptversies circuleren al (eentje over AI en de ander over o.a. de AVG). Anders dan bij Omnibus IV, dat vooral relatief kleine wijzigingen bevat (zoals over artikelen 30, 40 en 42 AVG), gaat het hier om ingrepen in kernbegrippen van de AVG: de definities van persoonsgegevens en bijzondere categorieën, de regels voor geautomatiseerde besluitvorming en de transparantieverplichtingen om maar enkele te noemen. Ook worden bepalingen uit de ePrivacyrichtlijn (met name cookieregels) rechtstreeks in de AVG geïntegreerd. Veel daarvan is geen simpele codificatie, maar ook in essentie een correctie van jurisprudentie van het Hof van Justitie.
De Commissie plaatst dit alles onder het label “vereenvoudiging”: minder lasten, snellere wetgevingstrajecten. Allemaal via een Omnibuswet; één instrument dat meerdere EU-wetten tegelijk wijzigt en ook veelal wat sneller. Maar de vraag is of deze wijzigingen nog wel als “technisch” of “gericht” te kwalificeren zijn, de voorwaarde waaronder de wijzigingen in een Omnibus kunnen worden gedaan. Want Omnibuswetgeving is een interessant middel, het kan het wetgevingsproces versnellen doordat bepaalde stappen uit het interinstitutioneel akkoord over beter wetgeven, zoals een volledige impact assessment achterwege kunnen blijven. Juist dat punt roept spanning op nu de inhoud zwaarte krijgt.
Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties, waaronder het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM), waarschuwen dat vereenvoudiging niet mag ontaarden in inhoudelijke verzwakking van het beschermingsniveau en vrezen daar wel voor met de Digitale Omnibus. In de literatuur wordt al langer betoogd dat de inzet van omnibuswetgeving voor substantiële wijzigingen risico’s voor de procedurele integriteit van het EU-wetgevingsproces meebrengt; Allemano spreekt zelfs van een vorm van “constitutionele drift”. Een eerder rapport van Cirio, een Zweeds advocatenkantoor, suggereert bovendien dat dergelijke trajecten juridisch kunnen worden aangevochten wanneer zij de grenzen van het instrument overschrijden. In dat licht wordt “haastige spoed” mogelijk echt zelden goed.
Of dat risico ook rond de Digitale Omnibus zal materialiseren, hangt af van de uiteindelijke inhoud én van de bereidheid van Raad en Parlement om de tijd te nemen en bijvoorbeeld alsnog effectbeoordelingen te verlangen voor hun amendementen of dat daar ook terughoudend mee om wordt gegaan. Voor nu is het vooral wachten op de officiële presentatie en de politieke reactie daarop.
Tot die tijd valt er genoeg te bespreken in deze extra grote editie van deze nieuwsbrief.
Veel leesplezier!
Anna Berlee